BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Zafer İPEK, Alper EŞTÜRKLER, Tuğçe YAĞCI, Adem KORKMAZ, Osman ÇULHA
ALÜMİNYUM ALAŞIMLI SAC METAL PARÇALARIN ŞEKİLLENDİRME VE ISIL İŞLEM SONRASI MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI
 
Günümüzde, araç hafifletme çalışmalarında çelik bileşenlerin yerini alüminyum parçaların alması, şekillendirme ve ısıl işlem proses parametrelerinin araştırılması ve detaylandırılması alanlarındaki çalışmaların önemini artırmaktadır. Özellikle, alüminyum malzemelerin şekillendirilmesi sonrası uygulanan boyama işlemi sırasında yaşlandırmaya maruz kalması nedeniyle ısıl işlem şartları altındaki davranışının incelenmesi son derece önemli bir konudur. Alüminyum alaşımı esaslı sac metal parçalara şekillendirme işlemi sonrası uygulanan ısıl işlem, ürünlerin mekanik ve metalografik özelliklerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmada, Al esaslı sac metal malzemeye, şekillendirme prosesi sonrası boyama işlemi uygulanmakta ve iş parçası bu esnada ısıl işleme uğramaktadır. Boyama işleminden sonra parçanın sahip olduğu mekanik özellikler, şekillendirme proses şartlarının bir fonksiyonu olarak karşımıza çıkmaktadır. Şekillendirme sırasında uygulanan deformasyon miktarına göre sertlik ve mukavemette artış, süneklikte ise azalma meydana gelmekte, fakat bu özellikler boyama işlemi sırasında değişim göstermektedir. Bu kapsamda, 6111 serisi Al alaşımından üretilen sac metal malzemenin, şekillendirme prosesi sonrasında uygulanan ısıl işlem parametrelerine bağlı olarak mekanik özellikleri üzerindeki değişimi ortaya koyulmuş ve bu özelliklerin optimizasyonu sağlanmıştır. Söz konusu çalışmada, sırasıyla, Al sac metal malzeme seçimi, fiziksel ve mekanik özelliklerin belirlenmesi, parça tasarımı ve optimizasyonu, 2B ve 3B modellerin oluşturulması, kalıplama metodolojisinin seçimi, operasyon adımlarının belirlenmesi, bilgisayar destekli imalat modellerinin oluşturulması faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Hesaplamalı malzeme mühendisliği yaklaşımlarından faydalanılarak, alaşım elementlerinin, şekillendirme ve ısıl işlem parametrelerinin parçanın mekanik özellikleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca, Al sac metal malzeme özellikleri dikkate alınarak, sayısal simülasyon destekli yazılımlar aracılığıyla kalıp tasarımı ve geliştirilmesi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Akabinde pilot üretim çalışmaları gerçekleştirilmiş ve nihai ürünün boyutsal kontrolleri, mukavemet ve sertlik değerleri test ve karakterizasyon tekniklerinden yararlanılarak ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler: alüminyum alaşımları, sac metal şekillendirme, optimizasyon, hesaplamalı malzeme mühendisliği, sayısal simülasyon



 


Keywords: