BİLDİRİ DETAY

Nilgün ULUTAŞDEMİR, Hasan TUNA, İsrafil ERTÜRK
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI OLMA YETKİSİ VERİLEN İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DERS İÇERİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Öz: Giriş: Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında çıkarılan yasal düzenlemelerle ciddi çalışmalar yapılmasına rağmen iş kazası açısından Avrupa’da birinci, Dünyada ise üçüncü sıradadır. İş kazalarının sektörel dağılımlarına bakıldığında; en çok ölümlü kaza inşaat sektöründe yaşanmaktadır. İnşaat sektörü, iş güvenliği acısından tehlikeli işler grubunda yer almaktadır. Bunun yanında inşaat sektöründe çalışanların eğitim seviyelerinin düşük ve iş güvenliği bilincinin yeterli düzeyde olmaması iş kazalarının bu sektörde yoğun bir şekilde yaşanmasına neden olmaktadır. SGK’nın hazırlamış olduğu 2014 verilerine göre, Türkiye’deki iş kazalarının %13’ü, ölümlü kazaların ise %30’u inşaat sektöründe meydana gelmiştir. Bu nedenle, İş kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltmak ve risk seviyesinin kabul edilebilir seviyelere çekmek için, yasal düzenlemelerin ve bilinçlendirme bağlamında gerekli çalışmaların yapılması büyük önem arz etmektedir. Türkiye’de küçük ölçekli inşaat firmalarının sayısı çok olduğu dikkate alınırsa, bu firmalara hizmet götürmek ve işyerlerinde iş güvenliği bilincini oluşturmak amacıyla gereken sistemi kurmak oldukça zordur. Bu yüzden İSG uzmanı, mühendis ve teknik personel iş hayatına atılmadan önceki eğitim döneminde İSG ile ilgili gerekli bilgi birikim ve donanıma sahip olması bu sorunun çözümüne önemli katkı sağlayabilir. Amaç: Bu çalışmada, ülkemizdeki inşaat mühendisliği bölümlerinde İSG derslerinin mevcut durumu ve derslerin süresi, içeriği, verildiği dönem araştırılarak İSG eğitim ile yeterlilik sağlanabilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Kapsam: Araştırmanın evrenini, Türkiye’de iş güvenliği uzmanı olma yetkisi verilen Mühendislik ve Teknoloji Fakültelerindeki bölümler, örneklemini ise inşaat mühendisliği bölümleri oluşturmaktadır. Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı tipte kayıt taramasıdır. 03.02.2017-02.04.2017 tarihleri arasında Bologna Bilgi Sistemi ve üniversitelerin web sitelerindeki ders programlarından alınan verilerle; Türkiye’deki 168 inşaat mühendisliği bölümünde İSG dersinin ders müfredatına alınıp alınmadığı, alındı ise zorunlu mu seçmeli mi olduğu, dersin süresi, içeriği, verildiği dönem doküman tarama modeli kullanılarak elektronik ortamda tespit edilmiştir. Bulgular: 2015 yılında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yapılan düzenlemeyle 6331 sayılı İSG Kanunu’na göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde İSG dersi zorunlu hale getirilmesine rağmen mühendislik bölümlerinin %23’ü İSG 1-2 zorunlu, %21’i İSG zorunlu ve %22’si İSG seçmeli olarak, ders programına alırken % 34’ü ders müfredatına almadığı belirlenmiştir. İnşaat Mühendisliğinde ise 68 bölümde zorunlu 7 bölümde seçmeli olmak üzere toplam 75 bölüm İSG 1-2 dersini, 40 bölümde zorunlu 33 bölümde seçmeli olmak üzere toplam 73 bölüm İSG dersini müfredatına alırken 20 bölüm bu dersi müfredatına almadığı tespit edilmiştir. İSG eğitimleri kapsamında verilen İSG derslerinin müfredatta yer alma isim ve içeriklerinde de değişkenlik göstermektedir. Örneğin; Fırat Üniversitesi’nde dersler “İş Hukuku” adı altında verilirken, İnönü Üniversitesi’nde “İş Güvenliği Ve Mühendislik Etiği”, Adıyaman Üniversitesi’nde “İş Sağlığı ve Güvenliği”, Ahi Evran Üniversitesi’nde “Şantiye Organizasyonu ve İş Güvenliği” Karatay Üniversitesi’nde “İş Sağlığı ve Güvenliği 1” ile “İş Sağlığı ve Güvenliği 2” olarak verildiği görülmektedir. 109 üniversitenin mühendislik fakültelerindeki inşaat mühendisliğinde verilen İSG ile ilgili derslerin ders içerikleri üzerine yapılan araştırmaya göre; İSG derslerinin %10,76’sının (24) 1. sınıfta (1-2 yarıyıl), %33.18’inin (74) 2. sınıfta (3-4 yarıyıl), %13,90’ının (31) 3. sınıfta (5-6 yarıyıl), %42,15’inin (94) ise 4. Sınıfta (7-8 yarıyıl) verildiği tespit edilmiştir. Sonuç: İSG dersi yasal düzenlemeler ile 2015 yılından itibaren zorunlu hale getirilmiş olsa dahi üniversitelerin bazılarında İSG dersi halen bulunmamaktadır. Bulunan üniversitelerde ise dersin süresi, içeriği, verildiği dönem değişkenlik göstermektedir. Üniversitelerdeki İSG ders müfredatları incelendiğinde standart bir uygulama bulunmamaktadır. Mühendislik programlarında yer alan İSG dersinin, öğretim programı içeriğinde yer alan konulardaki eksiklikler, ders içeriğinde yer alan konulardaki tutarsızlıklar, dersin süresi ve verildiği dönem sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Üniversiteler arasındaki İSG müfredat içeriği farklılıklarını ortadan kaldırmak ve üniversite eğitim müfredatına İSG konularını etkin bir şekilde yerleştirebilmek için üniversiteler bir çalıştay düzenlenmeli ve ortak bir eğitim müfredatı üzerinde anlaşma sağlanmalıdır. İSG dersine seçmeli olarak müfredatında yer veren bölümler ve müfredatına bile almayan bölümlerde İSG dersi zorunlu olması gerekmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen iş güvenliği uzmanlığı temel eğitim programının tamamının verilmesi için bir veya iki dönemlik İSG derslerinin dönem sayısının arttırılması ve öğrencilerin 1 2 ve 3. sınıfta genel mühendislik eğitimlerini tamamladıktan sonra, 4. sınıfta İSG derslerini almaları tavsiye edilmektedir.

Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, İnşaat Mühendisliği, Ders İçeriği



 


Keywords: