BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Nilsu GÜNEŞ
“DÜŞMAN” MİMARİDE AYDINLATMANIN ROLÜ VE ETKİSİ
 
Güncelde, özellikle gelişmiş ülkelerde, başta ekonomik ve sosyal sorunlar neticesinde evsiz insanların sayısı her geçen gün artmaktadır. Evsizliğin artmasıyla beraber vandalizm eylemlerinde de artış gözlemlenmektedir. Bu nedenle kamu malına zarar ve suç oranları yükselmektedir. Toplumlar, bu tür sorunlarla baş edebilmek için mimarlığın kısıtlayıcı, sınırlayıcı, dışlayıcı, caydırıcı, engelleyici, savunmacı, korumacı vb. yönlerine başvurmaktadır. Toplumların çoğu kesimi tarafından “düşmanca” değerlendirilen mimarlığın bu yönü, “düşman mimarlık” (hostile architecture) olarak adlandırılmaktadır. Düşman mimarlık akımının amacı kimi zaman bir mekânın yahut bir kullanım alanının güvenliğini sağlamak iken kimi zaman ise kullanıcının kullanım alanını kısıtlamaktır. Bu mimari uygulamada; mekânın ya da alanın özellikleri, hangi amaca hizmet ettiği, toplumun hangi profili ve kesimi tarafından kullanılacağı vb. etkenler göz önüne alınmaktadır ve bu süreçte psikolojik ve sosyolojik etkilerin de göz önünde bulundurulması çok mühimdir. Diğer taraftan ilerleyen teknoloji, artan toplum nüfusu ve kişilere düşen ortak kullanım alanlarının daraldığı 21. yüzyılda; düşman mimarı akımının kimi zaman sınırlarını aştığı görülebilmektedir. Sınırların aşıldığı noktalarda; kişilerin en doğal insan haklarından mahrum bırakılma ihtimaline karşılık, toplumun ve kişilerin düşman mimarı hakkında bilinçlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; düşman mimarlığın olumlu ve olumsuz yönlerine değinerek, kamusal ve özel alanlardaki kısıtlama, sınırlama, dışlama, caydırma, engelleme, savunma ve koruma gibi fonksiyonel hedefler ile kullanılan aydınlatmanın rolü ve etkisini incelemektir. Bu çalışmada betimsel veri taraması yöntemi kullanılacak olup, düşman mimari kavramını içeren ulusal-uluslararası ve fiziki-dijital olmak üzere çeşitli kaynaklardan yararlanılacaktır. Çalışmanın sonucunda düşman mimarlık anlayışına sahip tasarım ve uygulamalar yapılırken insan hakları yasaları gözetilerek, bunların dengeli bir tasarım çözümüyle yapılması gerektiği sonucuna varılacaktır. ORCID NO: 0009-0009-1916-7752

Anahtar Kelimeler: Düşman Mimarlık, Dışlayıcı Mimarlık, Sınırlayıcı Mimarlık, Aydınlatma Tasarımı.



 


Keywords: