BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Gülnur SONA, Mahsum AYDIN
KIRIKDAĞ DERESİ TAŞKIN YAYILIM HARİTALARININ BELİRLENMESİ
 
Taşkınlar, genellikle aşırı yağış, eriyen kar, fırtına veya büyük nehir akışları gibi faktörlerin neden olduğu yüksek su seviyeleridir. Türkiye'de taşkınlar, doğal afetlerin neden olduğu zararlar açısından depremden sonra ikinci sırada yer almaktadır. Taşkınlar, suyun kontrolsüz bir şekilde yerleşim alanlarına, tarım arazilerine ve altyapılara yayılmasıyla çeşitli zararlara neden olabilir. Özellikle şehirlerdeki plansız yapılaşma, dere ıslahı eksikliği ve altyapı yetersizlikleri gibi faktörler, taşkınların zararlı etkilerinin artmasına sebep olabilmektedir. Bu nedenle, taşkınlarla başa çıkmak için taşkın yönetimi stratejileri, altyapı geliştirme ve acil durum hazırlıkları büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle bu çalışmada taşkın olaylarının sıklıkla meydana geldiği Hakkari ili sınırları içerisinde olan Kırıkdağ Deresinin taşkın yayılım haritalarının elde edilmesi amaçlanmıştır. Taşkın debilerinin hesaplanmasında kullanılacak olan havza parametrelerinin belirlenmesi için ArcGIS programı kullanılmıştır. Gumbel dağılımıyla farklı tekerrür süreleri için maksimum yağış değerleri hesaplanmıştır. Cowan yöntemiyle Manning pürüzlülük katsayısı belirlenmiştir. Çalışma alanına ait yüzeysel akış yüksekliğini belirlemek için SCS (Soil Conservation Service) yöntemi kullanılmıştır. Hesaplanan havza parametreleri ve artık yağış yükseklikleri kullanılarak 2, 25, 100 ve 500 yıllık taşkın debileri Mockus yöntemiyle hesaplanmıştır. Hesaplanan debi değerleri için taşkın yayılım haritaları Hec-Ras programıyla elde edilmiştir. Taşkın yayılım haritaları Google Earth programına aktarılarak riskli yerleşim yeri ve tarım arazisi olan kısımlar belirlenmiştir. Hesaplanan tüm debi değerleri için çalışma alanındaki riskli alanlar belirlenmiş ve bu alanlar için taşkın etkilerini azaltmak için alınması gereken önlemler hakkında bilgi verilmiştir. ORCID NO: 0000-0003-4040-5603

Anahtar Kelimeler: Hec-Ras, Kırıkdağ deresi, Taşkın analizi, Taşkın yayılım haritası



 


Keywords: