BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Mehmet Yaşar ÇATAL, Aydın RÜŞEN, Mehmet Ali TOPÇU
KIRMIZI ÇAMURDAN DEMİR İNDİRGENMESİNDE SICAKLIĞIN ETKİSİ
 
Metalik alüminyum üretiminde ortaya çıkan kırmızı çamur atığı nadir toprak elementlerin (NTE) eldesi için önemli bir potansiyele sahiptir. Kırmızı çamurun ihtiva ettiği NTE’lerin geri kazanımında yüksek orandaki demirin uzaklaştırılması, bu tür atıkların NTE kaynağı olarak kullanılması için önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Seydişehir/Konya’da faaliyet gösteren Eti Alüminyum atık sahasından temin edilen kırmızı çamur kullanılmıştır. Deneysel çalışmalar öncesinde kırmızı çamurun kimyasal ve mineralojik yapısı incelenerek sahip olduğu metallerin miktarlarını ve olası fazlar ortaya konmuştur. Kırmızı çamurun sahip olduğu demirin indirgenmesi için karbon varlığında farklı sıcaklıkların etkisi incelenmiştir. Deneysel çalışmalarda, 900 – 1400 ºC sıcaklıkları arasında 1 saatlik indirgenme deneyleri gerçekleştirilmiştir. Pirometalurjik deneyler sonrasında elde edilen numunelerin kimyasal ve mineralojik analizi gerçekleştirilerek ortaya çıkan değişimler gözlemlenmiştir. Kırmızı çamurun kimyasal analizine göre, atığın %20,9 Fe, %8,3 Al, %8,2 Na, %7,2 Ca, %5,3 Si ve %2,2 Ti içerdiği tespit edilmiştir. Atığın mineralojik analizine göre, hematit (Fe2O3), diaspor, rutil, kalsit ve sodyum alüminyum silikat gibi fazların bulunduğu saptanmıştır. Farklı sıcaklıklarda yapılan çalışmalar sonrasında, kırmızı çamurun sahip olduğu hematit fazının manyetit (Fe3O4) fazına dönüştüğü tespit edilmiştir. Bununla birlikte, daha yüksek sıcaklıklarda hematitin metalik demire (α-Fe) indirgendiği belirlenmiştir. Deneysel çalışmaların ışığı altında, karbon varlığında indirgenen demirin manyetik ayırma yöntemine uygun hale geldiği tespit edilmiştir. Demirin uzaklaştırılması sonrası, elde edilen ikincil atığın nadir toprak elementi kazanımı için kullanılabileceği düşünülmektedir. ORCID NO: 0000-0001-5592-1411, 0000-0002-0007-5665

Anahtar Kelimeler: Kırmızı Çamur, İndirgeme Prosesi, Faz Dönüşümü, Pirometalurji



 


Keywords: