BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Nilüfer KART AKTAŞ
TARİHİ KENTSEL PEYZAJIN DEĞİŞİMİ: SADABAD ÖRNEĞİ
 
Tarihi çevreler yüzyıllar boyu insanların ve canlıların yaşadığı ortamda bıraktığı iz ve eserlerdir. Tarihi çevre, sadece bir mirasın gelecek kuşaklara aktarılması açısından değil, toplumsal kültürün tanıtılması ve yaşatılması açısından da büyük bir önem taşımaktadır. Bu sebeple insanoğlunun yeryüzündeki yaşam ve medeniyet izleri, yani kentler; yollar, hanlar, hamamlar, köprüler vb. gibi yapılar ile mesire alanları, bahçeler, vb. yeşil alanlar tarihi çevre kavramı içinde değerlendirilir. Çalışma alanı olarak Kağıthane İlçesi içerinde bulunan Sadabad mesire alanı seçilmiştir. Kâğıthane, İstanbul'da Haliç'e dökülen bir dereyle, bunun vadisinde eski kâğıt imalathanelerinin bulunması nedeni ile bu adı almıştır. Kanuni Sultan Süleyman Kağıthane mesiresini görünce çok beğenmiş, avlanmak ve dinlenmek için sık sık buraya gelmeye başlamıştır. Böylelikle Kağıthane ilk kez Kanuni zamanda has bahçeler kapsamına alınmıştır. Halkın kullandığı geniş mesire çayırlıklarıyla kuşatılan bu kasırlar topluluğu, Sadabad Sarayı ve bahçesiyle birleşerek Haliç'ten Kağıthane köyüne kadar birbirinden güzel bir dizi peyzajı içeren Sübyan Mektebi bir bahçe ve su şehri oldu. Böylece Osmanlı tarihi içinde peyzaj mimarlığı yönünden kentin belli bir kesimi planlı bir biçimde ve kısa bir zaman süresinde rekreasyon amacıyla geliştirilmesi gibi bir olgu ile karşılaşılmıştır. Kağıthane mesire alanı değişen sosyal ve fiziksel koşullardan etkilenmiş ve bu etkilerin bir sonucu olarak değişime uğramıştır. Bu çalışmanın amacı, Sadabad mesire alanının günümüze kadar ulaşırken nasıl bir değişim süreci geçirdiğinin, bu süreçten nasıl, ne şekilde etkilendiğinin ve günümüzdeki kullanım işlevlerinin belirlenmesidir. Bu kapsamda elde edilen kaynak bilgiler ışığında, Sadabad Kasrı için hazırlanan proje çalışmaları günümüz kullanım işlevleri açısından irdelenip “tarihi mekanlarda peyzaj düzenleme ilkeleri” doğrultusunda düzenlenip düzenlenmediği değerlendirilerek söz konusu alan için sonuçlar ve öneriler ortaya konulmuştur. ORCID NO: 0000-0001-5406-899X

Anahtar Kelimeler: Tarihi peyzaj, kentsel peyzaj, açık ve yeşil alanlar, peyzaj değişimi, Sadabad



 


Keywords: